AI Automation for Energy NextGen

บทความโดย ผศ.ดร.ณัฐโชติ พรหมฤทธิ์
ภาควิชาคอมพิวเตอร์
คณะวิทยาศาสตร์
มหาวิทยาลัยศิลปากร

ลองนึกภาพว่าท่านเปิดคอมพิวเตอร์ที่โต๊ะทำงานในตอนเช้าวันหนึ่ง ใน Inbox มีคำถามจากลูกค้า 30 ฉบับ 23 ฉบับเป็นคำถามแบบเดียวกันที่เคยตอบเมื่อสัปดาห์ก่อน บนโต๊ะมีเอกสารคำร้องที่ต้องเดินไปถามหัวหน้า ในปฏิทินมีอบรมที่ต้องส่งเกียรติบัตรให้ผู้เข้าร่วม 70 คนภายในศุกร์นี้ และตอนบ่ายต้องร่างหนังสือเชิญประชุมส่ง ผอ ลงนาม

ทุกอย่างทำได้ทั้งหมดในวันเดียว แต่จะเหลือเวลาให้คิดเรื่องสำคัญหรือเปล่า คำตอบคือ ไม่ เพราะ 80% ของวันถูกใช้กับงานซ้ำ ๆ เปล่านี้

คู่มือเล่มนี้จะสอนวิธีที่ทำให้เครื่องคอมพิวเตอร์ทำงานซ้ำ ๆ แทนเรา เพื่อให้เราเหลือเวลาทำสิ่งที่ใช้สมองมนุษย์เท่านั้น เช่น ดูแลผู้รับบริการที่มีปัญหาเฉพาะ คิดปรับปรุงระบบ และสร้างสรรค์งานใหม่

คู่มือนี้สำหรับใคร

บุคลาการทุกระดับของกระทรวงพลังงาน
ผู้ที่อยากเริ่ม ใช้ AI ทำงานจริง
ผู้ที่กังวลเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลและอยากใช้ AI อย่างถูกต้อง

คำสำคัญที่ต้องรู้

AI

AI (Artificial Intelligence) คือ โปรแกรมที่ทำท่าเหมือนคิดได้ เช่น ChatGPT, Gemini ที่อ่านคำถามที่เราพิมพ์เข้าไปแล้ว เดาคำตอบที่ดีที่สุด AI ก็เหมือนเพื่อนที่อ่านหนังสือมาเยอะมาก ตอบได้แทบทุกเรื่อง แต่บางครั้งมั่นใจในสิ่งที่ผิด เราจึงต้องรู้วิธี ถามให้ดี และ ตรวจคำตอบ

Automation

Automation คือ การที่คอมพิวเตอร์ทำงานซ้ำ ๆ แทนเรา เช่น เมื่อมีคนกรอกฟอร์ม ระบบส่งอีเมลตอบกลับโดยที่เราไม่ต้องกดเอง Automation เหมือนเด็กฝึกงานที่ขยัน ทำตามที่บอกเป๊ะ ๆ ไม่คิดเอง บอก 1 ทำ 1 บอก 2 ทำ 2

AI = สมอง ส่วน Automation = แขน-ขา

ระบบที่ดีที่สุดคือมีทั้งสมองและแขน-ขา ไม่ใช่อย่างใดอย่างหนึ่ง ในคู่มือนี้เราจะใช้คำว่า Workflow แทนระบบที่มีทั้งสองอย่าง

Workflow

Workflow คือ ทางเดินของงาน ตั้งแต่ต้นจนจบ เช่น

นักศึกษากรอกใบคำร้อง → เจ้าหน้าที่ตรวจ → หัวหน้าอนุมัติ → แจ้งผลกลับนักศึกษา

การวาด workflow ช่วยให้เราเห็นว่า จุดไหน ที่ทำซ้ำ จุดไหนรอนาน จุดไหนพลาดบ่อย และจุดเหล่านั้นแหละคือจุดที่สามารถนำ AI/Automation ใส่เข้าไปแล้วได้ผลคุ้มค่า

Prompt

Prompt คือ การพูดบอก AI ว่าให้ทำอะไร เปรียบเทียบ prompt เหมือนการเขียนคำสั่งให้แม่ครัวมือใหม่ — บอกแค่ "ทำผัดไทย" เธอจะทำตามใจตัวเอง แต่ถ้าบอก "ผัดไทยกุ้งสด ไม่ใส่หัวไชโป๊ เผ็ดน้อย จานเล็ก" เธอจะทำได้ตรงใจ

Use Case 1 ผู้ช่วย FAQ ด้วย Gemini Notebook

ปัญหาในชีวิตจริงของเจ้าหน้าที่มหาวิทยาลัย

ทุกภาคการศึกษา เจ้าหน้าที่มักได้รับคำถามซ้ำ ๆ เช่น

เปิดเทอมวันไหน
วันเพิ่ม–ถอนรายวิชาคือวันไหน
สอบกลางภาคช่วงใด
ถอนรายวิชาติด W วันไหน
ปิดภาคการศึกษาวันใด

แม้คำตอบทั้งหมดจะอยู่ใน “ปฏิทินการศึกษา” แล้ว แต่ผู้รับบริการมักหาไม่เจอ หรือเปิดผิดปีการศึกษา ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องตอบคำถามเดิมซ้ำ ๆ ทั้งทาง LINE, Facebook, Email และหน้าเคาน์เตอร์

ระบบที่เราจะสร้าง

ใน Use Case นี้ เราจะใช้ Gemini Notebook เพื่อสร้าง “ผู้ช่วยตอบคำถามจากเอกสารของหน่วยงาน”

ระบบนี้สามารถ

อ่านปฏิทินการศึกษา
ตอบคำถามจากเอกสาร
สรุปข้อมูลสำคัญ
ช่วยค้นหาวันสำคัญ
สร้าง infographic / timeline / FAQ ได้

ข้อดีคือ

ไม่ต้องเขียนโค้ด
ใช้งานง่าย
เหมาะกับเจ้าหน้าที่ทั่วไป
ใช้ได้ทันทีผ่าน Google Account

Gemini Notebook คืออะไร

Gemini Notebook คือ Workspace สำหรับให้ AI อ่าน “เอกสารของเรา” ก่อนตอบคำถาม

เปรียบเทียบง่าย ๆ

Gemini ปกติ = ผู้ช่วยทั่วไป
Gemini Notebook = ผู้ช่วยที่อ่านเอกสารของหน่วยงานก่อนตอบ

ดังนั้นถ้าเราอัปโหลด

ปฏิทินการศึกษา
ระเบียบกระทรวง
คู่มือบริการ
FAQ
ประกาศต่าง ๆ

Gemini จะตอบโดยอ้างอิงจากเอกสารเหล่านี้เป็นหลัก

สิ่งที่ต้องเตรียม

เตรียมเอกสาร เช่น

ปฏิทินการศึกษา
FAQ งานทะเบียน
คู่มือบริการ
ประกาศสำคัญ

รูปแบบที่เหมาะที่สุด

Markdown (.md)
Google Docs
Word (.docx)
PDF ที่เลือกข้อความได้

หลีกเลี่ยง

PDF สแกนรูป
ตารางซับซ้อนมาก
รูปภาพอย่างเดียว

ขั้นตอนสร้างผู้ช่วย FAQ

1. เปิด Gemini โดยเข้าเว็บไซต์

https://gemini.google.com

2. สร้าง Notebook ใหม่ โดย

กด Notebook ใหม่
ตั้งชื่อ เช่น

ผู้ช่วยปฏิทินการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร

3. Download ปฏิทินการศึกษา ป.ตรี ปี 2569 และ ปฏิทินการศึกษา ป.โท - ป.เอก ปี 2569 จาก https://reg2.su.ac.th/registrar/schedule

ก่อนอื่นให้เตรียมไฟล์ปฏิทินการศึกษาในรูปแบบที่ AI อ่านง่าย โดย AI จะอ่านตารางและวันที่ผิดพลาดได้ง่าย ถ้าต้นฉบับเป็น PDF

เราสามารถสกัดข้อมูลสำคัญจาก pdf ออกมาเป็น Markdown ก่อนได้

ตัวอย่างไฟล์ Markdown

# FAQ บริการการศึกษา [ชื่อหน่วยงาน]
ปรับปรุงล่าสุด: 2569-04-26

## 1. การขอ Transcript
**ขั้นตอน**
1. กรอกแบบฟอร์ม TR-01 ที่เว็บ ...
2. ชำระค่าธรรมเนียม
3. รอ 3 วันทำการ

**ค่าธรรมเนียม**
- ภาษาไทย 100 บาท / ฉบับ
- ภาษาอังกฤษ 200 บาท / ฉบับ

## 2. ใบรับรองการเป็นนักศึกษา
...

## 3. การลาพักการศึกษา
...

4. นำข้อมูลออกจากไฟล์ PDF ด้วย Gemini ด้วย Prompt ต่อไปนี้

ช่วยดึงข้อมูลปฏิทินการศึกษา ป.ตรี ปี 2569 แล้วสร้างเป็นไฟล .md ให้หน่อย

ช่วยดึงข้อมูลปฏิทินการศึกษา ป.โท - ป.เอก ปี 2569 แล้วสร้างเป็นไฟล .md ให้หน่อย

5. Upload ไฟล์ .md เข้า Notebook ใน Gemini

Gemini จะอ่านเอกสารทั้งหมดให้อัตโนมัติ

5. กดปุ่ม 3 จุดเพื่อแชร์การสนทนา

ตัวอย่าง Prompt ที่ใช้ได้ทันที

ช่วยสรุปปฏิทินการศึกษา ปี 2569
โดยแบ่งเป็น

- เปิดภาคเรียน
- ลงทะเบียน
- เพิ่มถอน
- สอบกลางภาค
- สอบปลายภาค
- ปิดภาคเรียน

จุดเด่นของ Gemini Notebook

1. สร้าง Infographic ได้ทันที

ความสามารถของ Gemini เช่น

สร้าง timeline
สรุปเป็น bullet
ทำ FAQ
ทำ infographic

ซึ่งเหมาะกับงานประชาสัมพันธ์มาก

2. สรุปเอกสารยาวได้ดี เช่น

ระเบียบทุน
คู่มือบุคลากร
ประกาศกระทรวง
คู่มือการเบิกจ่าย

ตัวอย่างการนำไปใช้งาน

งานบุคคล

การลา
สวัสดิการ
การประเมิน

งานการเงิน

ขั้นตอนเบิกจ่าย
ยืมเงินทดรอง
ค่าเดินทาง

งานวิจัย

การยื่นทุน
การส่งรายงาน
ระเบียบทุน

ข้อควรระวังด้าน PDPA

ห้ามอัปโหลดข้อมูล เช่น

เลขบัตรประชาชน
เกรด
ข้อมูลสุขภาพ
ข้อมูลการเงินส่วนบุคคล

ควรใช้เฉพาะ

ระเบียบ
ประกาศ
คู่มือ
FAQ
เอกสารสาธารณะ

Use Case 2 การสร้าง Poster ประชาสัมพันธ์ ด้วย ChatGPT

จากข้อมูลปฏิทินการศึกษาที่เราได้ดึงมาจาก Usercase 1 เราสามารถนำมาสร้าง Poster ได้ด้วย ChatGPT ตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. เปิด ChatGPY โดยเข้าเว็บไซต์

https://chatgpt.com/

2. นำข้อมูลในไฟล์ .md ของเราไปใส่ใน chat พร้อมเขียม Prompt ดังนี้

ช่วยสร้าง poster แสดงปฎิทินการศึกษาที่เข้าใจง่ายๆ ให้หน่อย

Use Case 3 การสรุปข้อมูลด้วย Comet Browser

Comet คือ เบราว์เซอร์อัจฉริยะของบริษัท Perplexity ซึ่งสามารถทำตามคำสั่งบนเว็บแทนเรา เช่น ค้นข้อมูลจากหลายแหล่ง สร้างตารางสรุป ซึ่งเหมาะกับงานที่ต้อง เก็บข้อมูลซ้ำ ๆ มาก โดยมีขั้นตอนดังนี้

Download Comet Browser จาก https://www.perplexity.ai/comet แล้วติดตั้ง
เปิดหน้า Web เช่น https://cp.su.ac.th/teacher แล้วเปิด Chat ด้านขวามือ เพื่อสอบถามข้อมูล เช่น

- ช่วยสรุปจำนวนตำแหน่งวิชาการของอาจารย์ให้หน่อย
- สร้างเป็นตารางสรุป