AI Automation for Energy NextGen

Nuttachot Promrit

• 2 min read

บทความโดย ผศ.ดร.ณัฐโชติ พรหมฤทธิ์
ภาควิชาคอมพิวเตอร์
คณะวิทยาศาสตร์
มหาวิทยาลัยศิลปากร

ลองนึกภาพว่าท่านเปิดคอมพิวเตอร์ที่โต๊ะทำงานในตอนเช้าวันหนึ่ง ใน Inbox มีคำถามจากลูกค้า 30 ฉบับ 23 ฉบับเป็นคำถามแบบเดียวกันที่เคยตอบเมื่อสัปดาห์ก่อน บนโต๊ะมีเอกสารคำร้องที่ต้องเดินไปถามหัวหน้า ในปฏิทินมีอบรมที่ต้องส่งเกียรติบัตรให้ผู้เข้าร่วม 70 คนภายในศุกร์นี้ และตอนบ่ายต้องร่างหนังสือเชิญประชุมส่ง ผอ ลงนาม

ทุกอย่างทำได้ทั้งหมดในวันเดียว แต่จะเหลือเวลาให้คิดเรื่องสำคัญหรือเปล่า คำตอบคือ ไม่ เพราะ 80% ของวันถูกใช้กับงานซ้ำ ๆ เปล่านี้

คู่มือเล่มนี้จะสอนวิธีที่ทำให้เครื่องคอมพิวเตอร์ทำงานซ้ำ ๆ แทนเรา เพื่อให้เราเหลือเวลาทำสิ่งที่ใช้สมองมนุษย์เท่านั้น เช่น ดูแลผู้รับบริการที่มีปัญหาเฉพาะ คิดปรับปรุงระบบ และสร้างสรรค์งานใหม่


คู่มือนี้สำหรับใคร

  • บุคลาการทุกระดับของกระทรวงพลังงาน
  • ผู้ที่อยากเริ่ม ใช้ AI ทำงานจริง
  • ผู้ที่กังวลเรื่องความปลอดภัยของข้อมูลและอยากใช้ AI อย่างถูกต้อง

คำสำคัญที่ต้องรู้

AI

AI (Artificial Intelligence) คือ โปรแกรมที่ทำท่าเหมือนคิดได้ เช่น ChatGPT, Gemini ที่อ่านคำถามที่เราพิมพ์เข้าไปแล้ว เดาคำตอบที่ดีที่สุด AI ก็เหมือนเพื่อนที่อ่านหนังสือมาเยอะมาก ตอบได้แทบทุกเรื่อง แต่บางครั้งมั่นใจในสิ่งที่ผิด เราจึงต้องรู้วิธี ถามให้ดี และ ตรวจคำตอบ

Automation

Automation คือ การที่คอมพิวเตอร์ทำงานซ้ำ ๆ แทนเรา เช่น เมื่อมีคนกรอกฟอร์ม ระบบส่งอีเมลตอบกลับโดยที่เราไม่ต้องกดเอง Automation เหมือนเด็กฝึกงานที่ขยัน ทำตามที่บอกเป๊ะ ๆ ไม่คิดเอง บอก 1 ทำ 1 บอก 2 ทำ 2
AI = สมอง ส่วน Automation = แขน-ขา

ระบบที่ดีที่สุดคือมีทั้งสมองและแขน-ขา ไม่ใช่อย่างใดอย่างหนึ่ง ในคู่มือนี้เราจะใช้คำว่า Workflow แทนระบบที่มีทั้งสองอย่าง

Workflow

Workflow คือ ทางเดินของงาน ตั้งแต่ต้นจนจบ เช่น

นักศึกษากรอกใบคำร้อง → เจ้าหน้าที่ตรวจ → หัวหน้าอนุมัติ → แจ้งผลกลับนักศึกษา

การวาด workflow ช่วยให้เราเห็นว่า จุดไหน ที่ทำซ้ำ จุดไหนรอนาน จุดไหนพลาดบ่อย และจุดเหล่านั้นแหละคือจุดที่สามารถนำ AI/Automation ใส่เข้าไปแล้วได้ผลคุ้มค่า

Prompt

Prompt คือ การพูดบอก AI ว่าให้ทำอะไร เปรียบเทียบ prompt เหมือนการเขียนคำสั่งให้แม่ครัวมือใหม่ — บอกแค่ "ทำผัดไทย" เธอจะทำตามใจตัวเอง แต่ถ้าบอก "ผัดไทยกุ้งสด ไม่ใส่หัวไชโป๊ เผ็ดน้อย จานเล็ก" เธอจะทำได้ตรงใจ

Use Case 1 ผู้ช่วย FAQ ด้วย Gemini Notebook

ปัญหาในชีวิตจริงของเจ้าหน้าที่มหาวิทยาลัย

ทุกภาคการศึกษา เจ้าหน้าที่มักได้รับคำถามซ้ำ ๆ เช่น

  • เปิดเทอมวันไหน
  • วันเพิ่ม–ถอนรายวิชาคือวันไหน
  • สอบกลางภาคช่วงใด
  • ถอนรายวิชาติด W วันไหน
  • ปิดภาคการศึกษาวันใด

แม้คำตอบทั้งหมดจะอยู่ใน “ปฏิทินการศึกษา” แล้ว แต่ผู้รับบริการมักหาไม่เจอ หรือเปิดผิดปีการศึกษา ทำให้เจ้าหน้าที่ต้องตอบคำถามเดิมซ้ำ ๆ ทั้งทาง LINE, Facebook, Email และหน้าเคาน์เตอร์

ระบบที่เราจะสร้าง

ใน Use Case นี้ เราจะใช้ Gemini Notebook เพื่อสร้าง “ผู้ช่วยตอบคำถามจากเอกสารของหน่วยงาน”

ระบบนี้สามารถ

  • อ่านปฏิทินการศึกษา
  • ตอบคำถามจากเอกสาร
  • สรุปข้อมูลสำคัญ
  • ช่วยค้นหาวันสำคัญ
  • สร้าง infographic / timeline / FAQ ได้

ข้อดีคือ

  • ไม่ต้องเขียนโค้ด
  • ใช้งานง่าย
  • เหมาะกับเจ้าหน้าที่ทั่วไป
  • ใช้ได้ทันทีผ่าน Google Account

Gemini Notebook คืออะไร

Gemini Notebook คือ Workspace สำหรับให้ AI อ่าน “เอกสารของเรา” ก่อนตอบคำถาม

เปรียบเทียบง่าย ๆ

  • Gemini ปกติ = ผู้ช่วยทั่วไป
  • Gemini Notebook = ผู้ช่วยที่อ่านเอกสารของหน่วยงานก่อนตอบ

ดังนั้นถ้าเราอัปโหลด

  • ปฏิทินการศึกษา
  • ระเบียบกระทรวง
  • คู่มือบริการ
  • FAQ
  • ประกาศต่าง ๆ

Gemini จะตอบโดยอ้างอิงจากเอกสารเหล่านี้เป็นหลัก

สิ่งที่ต้องเตรียม

เตรียมเอกสาร เช่น

  • ปฏิทินการศึกษา
  • FAQ งานทะเบียน
  • คู่มือบริการ
  • ประกาศสำคัญ

รูปแบบที่เหมาะที่สุด

  • Markdown (.md)
  • Google Docs
  • Word (.docx)
  • PDF ที่เลือกข้อความได้

หลีกเลี่ยง

  • PDF สแกนรูป
  • ตารางซับซ้อนมาก
  • รูปภาพอย่างเดียว

ขั้นตอนสร้างผู้ช่วย FAQ

1. เปิด Gemini โดยเข้าเว็บไซต์

https://gemini.google.com

Login ด้วย Google Account

2. สร้าง Notebook ใหม่ โดย

  • กด Notebook ใหม่
  • ตั้งชื่อ เช่น
ผู้ช่วยปฏิทินการศึกษา มหาวิทยาลัยศิลปากร

3. Download ปฏิทินการศึกษา ป.ตรี ปี 2569 และ ปฏิทินการศึกษา ป.โท - ป.เอก ปี 2569 จาก https://reg2.su.ac.th/registrar/schedule

ก่อนอื่นให้เตรียมไฟล์ปฏิทินการศึกษาในรูปแบบที่ AI อ่านง่าย โดย AI จะอ่านตารางและวันที่ผิดพลาดได้ง่าย ถ้าต้นฉบับเป็น PDF

เราสามารถสกัดข้อมูลสำคัญจาก pdf ออกมาเป็น Markdown ก่อนได้

ตัวอย่างไฟล์ Markdown

# FAQ บริการการศึกษา [ชื่อหน่วยงาน]
ปรับปรุงล่าสุด: 2569-04-26

## 1. การขอ Transcript
**ขั้นตอน**
1. กรอกแบบฟอร์ม TR-01 ที่เว็บ ...
2. ชำระค่าธรรมเนียม
3. รอ 3 วันทำการ

**ค่าธรรมเนียม**
- ภาษาไทย 100 บาท / ฉบับ
- ภาษาอังกฤษ 200 บาท / ฉบับ

## 2. ใบรับรองการเป็นนักศึกษา
...

## 3. การลาพักการศึกษา
...

4. นำข้อมูลออกจากไฟล์ PDF ด้วย Gemini ด้วย Prompt ต่อไปนี้

ช่วยดึงข้อมูลปฏิทินการศึกษา ป.ตรี ปี 2569 แล้วสร้างเป็นไฟล .md ให้หน่อย
ช่วยดึงข้อมูลปฏิทินการศึกษา ป.โท - ป.เอก ปี 2569 แล้วสร้างเป็นไฟล .md ให้หน่อย


5. Upload ไฟล์ .md เข้า Notebook ใน Gemini

Gemini จะอ่านเอกสารทั้งหมดให้อัตโนมัติ

5. กดปุ่ม 3 จุดเพื่อแชร์การสนทนา

ตัวอย่าง Prompt ที่ใช้ได้ทันที

ช่วยสรุปปฏิทินการศึกษา ปี 2569
โดยแบ่งเป็น

- เปิดภาคเรียน
- ลงทะเบียน
- เพิ่มถอน
- สอบกลางภาค
- สอบปลายภาค
- ปิดภาคเรียน


จุดเด่นของ Gemini Notebook

1. สร้าง Infographic ได้ทันที

ความสามารถของ Gemini เช่น

  • สร้าง timeline
  • สรุปเป็น bullet
  • ทำ FAQ
  • ทำ infographic

ซึ่งเหมาะกับงานประชาสัมพันธ์มาก

2. สรุปเอกสารยาวได้ดี เช่น

  • ระเบียบทุน
  • คู่มือบุคลากร
  • ประกาศกระทรวง
  • คู่มือการเบิกจ่าย

ตัวอย่างการนำไปใช้งาน

งานบุคคล

  • การลา
  • สวัสดิการ
  • การประเมิน

งานการเงิน

  • ขั้นตอนเบิกจ่าย
  • ยืมเงินทดรอง
  • ค่าเดินทาง

งานวิจัย

  • การยื่นทุน
  • การส่งรายงาน
  • ระเบียบทุน

ข้อควรระวังด้าน PDPA

ห้ามอัปโหลดข้อมูล เช่น

  • เลขบัตรประชาชน
  • เกรด
  • ข้อมูลสุขภาพ
  • ข้อมูลการเงินส่วนบุคคล

ควรใช้เฉพาะ

  • ระเบียบ
  • ประกาศ
  • คู่มือ
  • FAQ
  • เอกสารสาธารณะ

Use Case 2 การสร้าง Poster ประชาสัมพันธ์ ด้วย ChatGPT

จากข้อมูลปฏิทินการศึกษาที่เราได้ดึงมาจาก Usercase 1 เราสามารถนำมาสร้าง Poster ได้ด้วย ChatGPT ตามขั้นตอนต่อไปนี้

1. เปิด ChatGPY โดยเข้าเว็บไซต์

https://chatgpt.com/

2. นำข้อมูลในไฟล์ .md ของเราไปใส่ใน chat พร้อมเขียม Prompt ดังนี้

ช่วยสร้าง poster แสดงปฎิทินการศึกษาที่เข้าใจง่ายๆ ให้หน่อย

Use Case 3 การสรุปข้อมูลด้วย Comet Browser

Comet คือ เบราว์เซอร์อัจฉริยะของบริษัท Perplexity ซึ่งสามารถทำตามคำสั่งบนเว็บแทนเรา เช่น ค้นข้อมูลจากหลายแหล่ง สร้างตารางสรุป ซึ่งเหมาะกับงานที่ต้อง เก็บข้อมูลซ้ำ ๆ มาก โดยมีขั้นตอนดังนี้

  1. Download Comet Browser จาก https://www.perplexity.ai/comet แล้วติดตั้ง
  2. เปิดหน้า Web เช่น https://cp.su.ac.th/teacher แล้วเปิด Chat ด้านขวามือ เพื่อสอบถามข้อมูล เช่น
- ช่วยสรุปจำนวนตำแหน่งวิชาการของอาจารย์ให้หน่อย
- สร้างเป็นตารางสรุป